ตำรา TPAT1 ฉบับสมบูรณ์
เชาวน์ปัญญา + จริยธรรมทางการแพทย์ — กสพท
ตำรา TPAT1 (ความถนัดแพทย์ กสพท) ฉบับสมบูรณ์ (สังเคราะห์ 2026-08-25)
สังเคราะห์จาก `tpat1/facts/*.md` ทั้งหมด 2 ไฟล์: พาร์ต 1 เชาวน์ปัญญา (7 sub-format) + พาร์ตจริยธรรมทางการแพทย์
โครงสร้างข้อสอบ: พาร์ต 1 เชาวน์ 45 ข้อ 75 นาที (speed test ~1.7 นาที/ข้อ, ห้ามเครื่องคิดเลข) + พาร์ตจริยธรรม
สารบัญ
พาร์ต 1 เชาวน์ปัญญา: 1. อนุกรม · 2. Critical Reasoning · 3. Logic Scenario · 4. คณิตประยุกต์ · 5. รหัส · 6. เชาวน์ไทย · 7. Visual Pattern
พาร์ต 2 จริยธรรมทางการแพทย์: 8. หลักการพื้นฐาน · 9. กฎหมายเฉพาะ
พาร์ต 1 — เชาวน์ปัญญา (7 sub-format)
บทที่ 1: อนุกรม (Series) — S1
- หา anchor: ผลต่างชั้น 1 → ชั้น 2 / อัตราส่วน / pattern สลับ (odd/even แยกกฎ) · ตัวอักษรแปลงเป็นเลขลำดับ A=1…Z=26
- ตัวอย่าง: `2,6,12,20,30,?` → ผลต่าง 4,6,8,10 (+2) → 42 · `A,C,F,J,?` → 1,3,6,10 (+2,3,4) → O
- 🎯 กับดัก: คำนวณผลต่างชั้นเดียวแล้วหยุด / off-by-one (A=0)
บทที่ 2: Critical Reasoning — S2 (สัดส่วนสูงสุด)
- แยก Reason("เพราะ") ↔ Conclusion("ดังนั้น/จึง") · ไม่มีคำเชื่อม → "เติมในใจ"
- Hidden assumption = ตัวเชื่อมที่ negate แล้ว argument พัง
- ตัวอย่าง: "อ่านหนังสือไม่ทำให้เรียนรู้ถูกต้อง เพราะวิธีเดียว=ใช้ชีวิต ดังนั้นหนังสือให้ประสบการณ์จริงไม่ได้" → assumption = "การเรียนรู้ถูกต้องต้องผ่านประสบการณ์จริงเท่านั้น"
- 🎯 กับดัก: สลับเหตุ-ผล / เลือกข้อ "จริงในโลกจริง" แต่ out-of-scope / assumption แข็งหรืออ่อนเกินไป / weaken↔strengthen สลับ
บทที่ 3: Logic Scenario — S3 (จัดลำดับ/ตาราง)
- แปลงเงื่อนไขเป็นสัญลักษณ์ (A
- 🎯 ต้องมีคำตอบเดียว unique (≥2 คำตอบผ่านเงื่อนไข = ข้อ broken) · สลับทิศ relative (อยู่ระหว่าง vs อยู่นอก)
บทที่ 4: คณิตประยุกต์ — S4
- อัตราส่วนผสม: weighted average / alligation · % สะสม: คูณต่อเนื่อง ไม่ใช่บวก % · สวนทาง=รวมความเร็ว, ไล่แซง=ผลต่าง · combinatorics: นับรวม−กรณีห้าม
- 🎯 +20% แล้ว −20% ≠ กลับที่เดิม (100→120→96) · สวนทางใช้ผลต่างแทนผลรวม (หรือกลับกัน)
บทที่ 5: รหัส (Cipher) — S5
- หา anchor ตัว mapping ชัดสุด → ขยายกฎ · ตัวอักษร↔เลข (A=1) · เลื่อน shift +n (wrap-around)
- ตัวอย่าง: CAT=3-1-20 → DOG=4-15-7 · เลื่อน +2: CAT→ECV
- 🎯 off-by-one / เลื่อนผิดทิศ / ไม่ wrap-around (Z+1 ต้องวน A)
บทที่ 6: เชาวน์ไทย (Verbal) — S6
- Analogy: ระบุความสัมพันธ์คู่แรก (ส่วน-รวม/เหตุ-ผล/ตรงข้าม/หน้าที่) → หาคู่ความสัมพันธ์เดียวกัน · "หมอ:โรงพยาบาล :: ครู:โรงเรียน" (ผู้ทำงาน:สถานที่)
- ประเภทภาษา: บรรยาย/อธิบาย/โน้มน้าว/เชิญชวน — ดูเจตนา+marker
- 🎯 analogy สัมพันธ์ใกล้เคียงแต่คนละชนิด (ครู:นักเรียน = ผู้ทำงาน:ผู้รับบริการ ไม่ใช่สถานที่)
บทที่ 7: Visual Pattern — S7 (ต้องใช้รูป)
- Raven's-like / เรขาคณิตคำนวณ / จัดกลุ่มภาพ · 🎯 text-gen ทำไม่ได้ ต้องมี image pipeline (SVG + กฎ transform)
กฎ Gate (ข้อเชาวน์ที่ดี)
1. Unique answer (คำตอบเดียว) · 2. Reverse-verifiable (ตรวจย้อนได้) · 3. ไม่กำกวม · 4. Distractor มาจาก error จริง · 5. แก้ได้ <1.7 นาที ไม่ต้องเครื่องคิดเลข
พาร์ต 2 — จริยธรรมทางการแพทย์
บทที่ 8: หลักการพื้นฐาน
- แยกประเภท: จริยธรรม ≠ มารยาท ≠ รสนิยม ≠ ความสามารถ · 🎯 ผิดจริยธรรม = ละเมิดสิทธิ/ผลประโยชน์ผู้อื่นจริง (กินข้าวเสียงดัง = มารยาท ไม่ใช่จริยธรรม)
- ลำดับการให้เหตุผล: Theory → Rule → Case → Principle (สากล ใช้ตอบมากสุด)
- 4 Core Principles (Beauchamp & Childress):
- Non-maleficence (ไม่ทำอันตราย) · Beneficence (หวังดี, คู่ Best Interest) · Autonomy (เคารพสิทธิตัดสินใจ, คู่ Informed Consent — 🎯 ใช้ได้เฉพาะมีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ ไม่ใช่ขออะไรก็ได้ตามใจ) · Justice (Distributive=จัดสรรทรัพยากร เกี่ยวกับแพทย์ / Retributive=ลงโทษ ไม่ใช่หน้าที่แพทย์)
- 5 เสริม: Honesty (ห้ามโกหก แต่ไม่ต้องบอกทั้งหมด) · Confidentiality · Fidelity · Boundary (ห้ามรักษาญาติ/เป็นแฟนคนไข้) · Relationality
- ขัดแย้งหลัก: Autonomy vs Beneficence — ปัจจุบันเอนไป Autonomy · 🎯 ญาติไม่มีสิทธิ์ขอให้ปิดบังการวินิจฉัย (เป็นวิจารณญาณแพทย์)
- Confidentiality ข้อยกเว้น: ความเสี่ยงสูง+โอกาสสูง+ไม่มีทางอื่น → แจ้งได้ (HIV สามีไม่บอกภรรยา, Tarasoff ขู่ฆ่า, ทารุณเด็ก, ลมชักขับรถ) · 🎯 ไม่ใช่ความเสี่ยงต่อชีวิต(โครโมโซม XY แข่งหญิง)=ยังเป็นความลับ
- Informed Consent = Inform+Consent · ไม่ต้องเป็นคำพูด (ยื่นแขนให้เจาะ = consent) · ข้อยกเว้น: ไม่มีศักยภาพ/ฉุกเฉิน/บอกแล้วอันตราย/waive
- 🎯 ผู้เยาว์: กฎหมาย 20 ปี vs สิทธิผู้ป่วย 18 ปี (ออกสอบได้) · Emancipated minor (แต่งงาน<18) ตัดสินใจเรื่องส่วนตัวเองได้
- ตัดสินใจแทนผู้ป่วย: ตัดสินเองได้→ทำตาม · Advance Directive(ต้อง specific)→surrogate(คิดแทน "ถ้าเป็นผู้ป่วยจะเอายังไง")→Best Interest
- Professionalism 4: Training · Competency · Self-regulation · Service to Society · Social Contract 4 คู่
- Sympathy(คล้อยตาม) vs Empathy(เข้าใจไม่ตาม) — 🎯 แพทย์ต้อง Empathy · ห้ามพูด "อย่าคิดมาก" · Reflection ดีกว่า "ผมเข้าใจ"
- Triage: ความด่วนทางการแพทย์เท่านั้น (ห้ามใช้อาชีพ/สถานะ)
- Deontology(เจตนา+วิธี) vs Utilitarianism(ผลลัพธ์) · Kohlberg 3 ขั้น (Post-conventional มีแค่ 15-25% ผู้ใหญ่)
- จัดสรรทรัพยากรจำกัด: Medical Utility → Social Utility → Procedural
บทที่ 9: กฎหมายเฉพาะ
- บริจาคอวัยวะ: ญาติสายเลือด / คู่สมรสจดทะเบียน ≥3 ปี (มีบุตรด้วยกันไม่ต้องครบ) + consent + 🎯 ห้ามจ่ายค่าตอบแทน
- ยุติการตั้งครรภ์ (2564): 🎯 ≤12 สัปดาห์ ยุติได้ไม่ต้องมีเหตุผล · 12-20 สัปดาห์ ต้องปรึกษาก่อน · ไม่ต้องแจ้งความ (ต่างจากกฎหมายเก่า 2548)
- Euthanasia: 🎯 Passive(หยุดรักษา) ทำได้ถ้ามี Advance Directive (ม.12 พรบ.สุขภาพแห่งชาติ) · Active(ฉีดยาให้ตาย) ยังผิดกฎหมาย
- ข้อบังคับแพทยสภา: ห้ามโฆษณาอวดอ้าง · ห้ามจูงใจดึงคนไข้ · ห้ามเปิดเผยความลับแม้เสียชีวิต · ห้ามปฏิเสธช่วยผู้ตกอันตราย · ห้ามรับของเกินเกณฑ์จากบริษัทยา (⚠️ ตัวเลข 3,000 บาท ยังไม่ยืนยัน 100%)
- Disclosure of Candor: ผิดพลาดต้องแจ้งตรงไปตรงมาทันที ก่อนเขียน incident report
เทคนิคตอบข้อสอบจริยธรรม
1. 🎯 Patient Safety มาก่อนเสมอ · 2. ตอบตาม Principle ไม่ใช่ Situation · 3. ตัด choice โกหก/มโนเข้าข้างตัวเอง · 4. ตัด choice ดึงบุคคลที่สาม (จัดการตรงกับเจ้าตัวก่อน) · 5. แยกผลลัพธ์ดีจากเจตนาไม่ดี · 6. อ่านคำถามซ้ำให้ตรง · 7. ลำดับ: ระบุปัญหา→แก้ฉุกเฉินก่อน→ไม่ผิดกฎหมาย→ยึด Principle
สรุปจุดออกสอบซ้ำ (high-yield)
| เรื่อง | กับดัก |
|---|---|
| Autonomy | ใช้ได้เฉพาะมีข้อบ่งชี้ ไม่ใช่ขอตามใจ |
| Empathy vs Sympathy | แพทย์ต้อง Empathy (ไม่คล้อยตาม) |
| Passive vs Active Euthanasia | Passive ได้(ถ้ามี AD), Active ผิดกฎหมาย |
| ผู้เยาว์ | กฎหมาย 20 ปี vs สิทธิผู้ป่วย 18 ปี |
| ทำแท้ง | ≤12 สัปดาห์ ไม่ต้องมีเหตุผล |
| ญาติขอปิดบังการวินิจฉัย | ญาติไม่มีสิทธิ์ (เป็นของแพทย์) |
| Justice | Distributive เกี่ยวกับแพทย์, Retributive ไม่ใช่ |
| +20% แล้ว −20% | ≠ กลับที่เดิม (96) |
💬 ถามครูสดเกี่ยวกับวิชานี้
กำลังโหลด...
ถามได้เฉพาะเนื้อหาวิชานี้ — ตอบอิงตำรา/facts ที่ verify แล้ว (ยังเป็น pilot จำกัดบัญชี)